OpenAI در تازه‌ترین اقدام خود در حوزه هوش مصنوعی و ریاضیات، صدها نتیجه جدید از یک مدل پیشرفته و هنوز منتشرنشده را در اختیار جامعه علمی قرار داده است؛ دستاوردی که می‌تواند مسیر تحقیقات ریاضی را تغییر دهد و در عین حال پرسش‌های مهمی درباره نحوه ارزیابی و انتشار نتایج تولیدشده توسط هوش مصنوعی ایجاد کرده است. این شرکت روز ۶ اکتبر ۲۰۲۶ مجموعه بزرگی از نتایج ریاضی تولیدشده توسط یک مدل داخلی خود را منتشر کرد. این مجموعه شامل ۷۲۲ دست‌نوشته در قالب ۳۷۲ خانواده نتیجه است و حوزه‌هایی از ریاضیات و علوم کامپیوتر نظری را پوشش می‌دهد. OpenAI می‌گوید این نتایج از بررسی حدود ۴ هزار مسئله به دست آمده‌اند و هر نتیجه یا یک مسئله باز مهم را حل می‌کند یا پیشرفت قابل‌توجهی در آن ایجاد کرده است.

یکی از نکات قابل‌توجه این انتشار، استفاده از Lean برای بررسی رسمی بخشی از اثبات‌هاست. Lean یک زبان و سامانه‌ای برای بررسی صوری اثبات‌های ریاضی است که می‌تواند منطق یک اثبات را به‌صورت ماشینی بررسی کند. بنابراین بخشی از نتایج منتشرشده صرفاً ادعاهای متنی نیستند و برای آن‌ها شواهد قابل بررسی توسط کامپیوتر نیز ارائه شده است. OpenAI همچنین نسخه‌های کوتاه‌شده‌ای از روند استدلال مدل برای ۱۰ نتیجه را منتشر کرده است.

بر اساس گزارش Scientific American، برخی از نتایج منتشرشده به مسائل بسیار دشواری مانند حدس کاکیا در چهار بُعد، بهبود برخی الگوریتم‌های مهم علوم کامپیوتر و حتی پیشرفت در مسیر بررسی فرضیه ریمان مربوط می‌شوند. با این حال، انتشار این نتایج به معنای تأیید قطعی تمام آن‌ها نیست و ریاضی‌دانان برای بررسی دقیق مجموعه عظیم منتشرشده به زمان قابل‌توجهی نیاز خواهند داشت.

موضوع مهم دیگر، نحوه تولید این نتایج است. OpenAI اعلام کرده مدل داخلی مورد استفاده تقریباً تمام این دستاوردها را در پاسخ به یک دستور واحد و توسط یک عامل هوش مصنوعی تولید کرده است. اگر این ادعا در بررسی‌های مستقل تأیید شود، تفاوت چشمگیری با دستاورد قبلی OpenAI در زمینه مسئله ناویر–استوکس خواهد داشت؛ مسئله‌ای که طبق گزارش‌ها با استفاده از یک سیستم متشکل از هزاران عامل هوش مصنوعی و هزینه محاسباتی بسیار بالا مورد بررسی قرار گرفته بود.

با وجود هیجان ایجادشده، جامعه ریاضی با احتیاط به این ادعاها نگاه می‌کند. دلیل اصلی، منتشر نشدن مدل و دستورهای دقیق مورد استفاده OpenAI است. یک گروه مستقل از ریاضی‌دانان پیش‌تر توصیه کرده بود شرکت‌های هوش مصنوعی هنگام انتشار چنین نتایجی، مدل، پرامپت دقیق و میزان محاسبات مصرف‌شده برای هر نتیجه را نیز اعلام کنند. OpenAI در این انتشار تنها برخی آمار کلی، از جمله میانگین هزینه محاسباتی را ارائه کرده است.

از سوی دیگر، سرعت بالای تولید این نتایج نیز به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است. حتی برخی از ریاضی‌دانان OpenAI هنوز تمام نتایج منتشرشده را به‌طور کامل درک نکرده‌اند. اکنون وظیفه جامعه ریاضی این است که مشخص کند کدام نتایج واقعاً حاوی ایده‌های جدید و مهم هستند و کدام موارد عمدتاً ترکیبی از روش‌ها و ایده‌های شناخته‌شده محسوب می‌شوند. OpenAI اعلام کرده هدفش کاهش سرعت این روند نیست و مسائل ریاضی را یکی از مهم‌ترین معیارها برای سنجش پیشرفت توانایی‌های استدلالی مدل‌های هوش مصنوعی می‌داند. این شرکت همچنین گفته قصد دارد مدل مورد استفاده را در آینده به شکلی مسئولانه منتشر کند.

در مجموع، انتشار این مجموعه را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین آزمایش‌های واقعی هوش مصنوعی در پژوهش‌های ریاضی دانست. اگر بخش قابل‌توجهی از نتایج پس از بررسی مستقل تأیید شود، هوش مصنوعی می‌تواند از یک ابزار کمکی برای ریاضی‌دانان به یک شریک جدی در کشف دانش جدید تبدیل شود. با این حال، پرسش مهم همچنان باقی است: آیا سرعت تولید پاسخ‌ها می‌تواند از توانایی انسان برای بررسی، اثبات و درک آن‌ها جلو بزند؟ پاسخ به این پرسش احتمالاً در ماه‌های آینده و پس از بررسی دقیق صدها نتیجه منتشرشده مشخص خواهد شد.

منبع خبر: scientificamerican