پژوهشگران با استفاده از هوش مصنوعی موفق شده‌اند ویروس‌های کاملاً جدیدی را طراحی و در آزمایشگاه تولید کنند؛ دستاوردی که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای مقابله با باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک ایجاد کند، اما هم‌زمان نگرانی‌هایی درباره کاربردهای احتمالی این فناوری در ساخت سلاح‌های زیستی به وجود آورده است. نتایج این پژوهش که در مجله معتبر Science منتشر شده، توسط گروهی از دانشمندان دانشگاه استنفورد و مؤسسه Arc انجام شده است. پژوهشگران در این پروژه از مدل هوش مصنوعی Evo 2 استفاده کردند؛ مدلی که برای تحلیل و تولید توالی‌های ژنتیکی طراحی شده و می‌تواند DNA را تا حدی مشابه یک زبان پردازش کند.

هوش مصنوعی چگونه ویروس‌های جدید ساخت؟

محققان از Evo 2 خواستند نسخه‌های جدیدی از یک باکتریوفاژ کوچک و شناخته‌شده به نام Phi X-174 طراحی کند. باکتریوفاژها ویروس‌هایی هستند که به جای سلول‌های انسانی، باکتری‌ها را آلوده می‌کنند. Evo 2 با استفاده از مجموعه‌ای شامل حدود ۱۵ هزار ژنوم نزدیک به این فاژ، هزاران ژنوم پیشنهادی تولید کرد. پژوهشگران در مرحله بعد ۳۰۲ نمونه را برای سنتز انتخاب کردند و توانستند ۲۸۵ مورد را در آزمایشگاه تولید و بررسی کنند. در نهایت، ۱۶ ویروس طراحی‌شده توانستند با موفقیت باکتری E. coli را آلوده کنند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا با افزایش مقاومت باکتری‌ها در برابر داروهای ضدباکتریایی، جهان با تهدید فزاینده‌ای به نام مقاومت میکروبی یا AMR روبه‌رو است. باکتریوفاژها به دلیل توانایی هدف قرار دادن باکتری‌های خاص، می‌توانند یکی از گزینه‌های آینده برای مقابله با ابرمیکروب‌ها باشند.

آیا این فناوری می‌تواند خطرناک باشد؟

با وجود اهمیت این دستاورد، پژوهش انجام‌شده فاصله زیادی با ساخت ویروس خطرناک برای انسان دارد. ژنوم فاژ مورد استفاده تنها حدود ۵۳۸۶ جفت‌باز داشت، در حالی که ژنوم انسان حدود سه میلیارد جفت‌باز دارد. علاوه بر این، فاژ مورد مطالعه تنها قادر به آلوده کردن E. coli است و نمی‌تواند انسان را آلوده کند. پژوهشگران همچنین آزمایش‌ها را روی سویه‌های غیر بیماری‌زای E. coli و تحت شرایط کنترل‌شده انجام دادند. از سوی دیگر، توالی‌های ژنتیکی مربوط به ویروس‌های آلوده‌کننده انسان، حیوانات و گیاهان از داده‌های آموزشی Evo 2 حذف شده بود تا احتمال استفاده از این مدل برای طراحی پاتوژن‌های خطرناک کاهش پیدا کند.با این حال، پیشرفت سریع هوش مصنوعی زیستی نگرانی‌های جدیدی را برای امنیت زیستی ایجاد کرده است. هرچه مدل‌های هوش مصنوعی توانایی بیشتری در طراحی مولکول‌ها و توالی‌های ژنتیکی پیدا کنند، مرز میان کاربردهای پزشکی و سوءاستفاده احتمالی نیز اهمیت بیشتری خواهد یافت.

در حال حاضر، این فناوری بیش از آنکه تهدیدی فوری برای انسان باشد، یک دستاورد مهم علمی محسوب می‌شود؛ روشی که می‌تواند طراحی درمان‌های جدید و مقابله با باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک را سرعت ببخشد. با این حال، همانند بسیاری از فناوری‌های قدرتمند، نحوه استفاده و نظارت بر آن تعیین خواهد کرد که این قابلیت در نهایت به ابزاری برای درمان بیماری‌ها تبدیل شود یا به یک چالش تازه برای امنیت زیستی.

منبع خبر: popularmechanics