شاهین آقامعلی
هوش مصنوعی وارد مرحله تازه‌ای از کاربردهای پزشکی شده است. شرکت زیست‌فناوری Radical Numerics اعلام کرده که از مدل هوش مصنوعی خود برای طراحی ویروس‌هایی استفاده کرده است که با هدف مقابله با یک عفونت باکتریایی مقاوم به آنتی‌بیوتیک ساخته شده‌اند. بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، این ویروس‌های طراحی‌شده با هوش مصنوعی به یک بیمار انسانی مبتلا به عفونتی خطرناک تزریق شده‌اند؛ اتفاقی که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی در درمان بیماری‌های عفونی ایجاد کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که این درمان تا چه اندازه مؤثر بوده است.
هوش مصنوعی چگونه ویروس درمانی طراحی می‌کند؟
فناوری مورد استفاده در این پروژه بر پایه نوعی ویروس به نام «باکتریوفاژ» (Bacteriophage) است. این ویروس‌ها به‌طور طبیعی باکتری‌ها را آلوده می‌کنند و در شرایط مناسب می‌توانند آن‌ها را از بین ببرند. برخلاف بسیاری از ویروس‌های بیماری‌زا، باکتریوفاژها میزبان‌های باکتریایی مشخصی دارند و همین ویژگی آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب برای توسعه درمان‌های هدفمند تبدیل کرده است.
در این پروژه، پژوهشگران از مدل هوش مصنوعی Omnii-1 استفاده کردند؛ مدلی که شرکت Radical Numerics برای تحلیل و طراحی سامانه‌های زیستی توسعه داده است. این مدل فقط با توالی‌های DNA کار نمی‌کند، بلکه می‌تواند اطلاعات مربوط به RNA، پروتئین‌ها و دیگر داده‌های مولکولی را نیز تحلیل کند. پژوهشگران برای مقابله با عفونت بیمار، نسخه‌هایی از یک باکتریوفاژ به نام T7 را طراحی کردند. هدف این بود که ویروس بتواند باکتری عامل عفونت را بهتر شناسایی کرده و به آن متصل شود. طبق گزارش شرکت، ویروس‌های طراحی‌شده در آزمایشگاه توانستند باکتری‌های هدف را آلوده کنند و از بین ببرند. سپس این ترکیبات برای استفاده درمانی در اختیار تیم پزشکی قرار گرفتند.
مقابله با مقاومت آنتی‌بیوتیکی؛ مهم‌ترین هدف پروژه
مقاومت آنتی‌بیوتیکی یکی از چالش‌های مهم پزشکی مدرن است. برخی باکتری‌ها در طول زمان به داروهای موجود مقاوم می‌شوند و در نتیجه، درمان عفونت‌های ناشی از آن‌ها دشوارتر خواهد شد. در چنین شرایطی، روش‌های درمانی جایگزین می‌توانند اهمیت زیادی پیدا کنند. درمان با باکتریوفاژها ایده جدیدی نیست و بیش از یک قرن سابقه دارد؛ اما یافتن ویروسی که بتواند سویه مشخصی از باکتری را هدف قرار دهد، فرایندی زمان‌بر است. هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌های زیستی و کمک به طراحی گزینه‌های جدید، این مسیر را کوتاه‌تر کند. شرکت Radical Numerics امیدوار است با استفاده از Omnii-1 بتواند ویروس‌های مناسب برای مقابله با عفونت‌های خاص را سریع‌تر طراحی کند. مدیران شرکت معتقدند این رویکرد در آینده می‌تواند زمان لازم برای توسعه درمان‌های شخصی‌سازی‌شده را کاهش دهد؛ هرچند تحقق این هدف به آزمایش‌های بیشتر و تأیید نتایج در محیط‌های بالینی وابسته است.
آیا درمان طراحی‌شده با هوش مصنوعی موفق بوده است؟
با وجود اهمیت این خبر، باید میان موفقیت آزمایشگاهی و اثربخشی درمان در بدن انسان تفاوت قائل شد. شرکت اعلام کرده است که ویروس‌های طراحی‌شده توانسته‌اند نمونه باکتریایی مرتبط با عفونت بیمار را در آزمایشگاه از بین ببرند؛ اما اطلاعات کافی درباره وضعیت بیمار پس از دریافت درمان منتشر نشده است. همچنین، گزارش فنی شرکت هنوز در یک مجله علمی معتبر داوری همتا نشده است. به همین دلیل، نمی‌توان بر اساس اطلاعات فعلی نتیجه گرفت که این روش به‌طور قطعی درمان موفقی بوده یا برای استفاده عمومی آماده است. ارزیابی ایمنی، بررسی عوارض احتمالی و پیگیری طولانی‌مدت بیمار از جمله مراحلی هستند که برای مشخص شدن اثربخشی واقعی این رویکرد اهمیت دارند. در مجموع، استفاده از هوش مصنوعی برای طراحی ویروس‌های هدفمند، نمونه‌ای قابل‌توجه از همگرایی هوش مصنوعی و زیست‌فناوری است. اگر پژوهش‌های آینده بتوانند ایمنی و اثربخشی این روش را تأیید کنند، این فناوری ممکن است به توسعه درمان‌های شخصی‌سازی‌شده و مقابله با برخی عفونت‌های مقاوم به دارو کمک کند.
منبع خبر: nytimes
پاسخ :