رشد سریع هوش مصنوعی و افزایش مصرف برق دیتاسنترها، چین را به سمت توسعه نسل جدید فناوری‌های هسته‌ای سوق داده است. این کشور در کنار ساخت گسترده نیروگاه‌های هسته‌ای متعارف، سرمایه‌گذاری قابل توجهی روی راکتورهای کوچک مدولار (SMR) و همجوشی هسته‌ای انجام می‌دهد تا بتواند انرژی مورد نیاز زیرساخت‌های محاسباتی آینده را تأمین کند. در حال حاضر بیش از نیمی از ۵۸ نیروگاه هسته‌ای متعارف جدیدی که در جهان در حال ساخت هستند، در چین قرار دارند. این کشور تلاش می‌کند با توسعه زنجیره تأمین داخلی، توانمندی‌های صنعتی و نیروی متخصص خود، جایگاه قدرتمندی در صنعت هسته‌ای آینده به دست آورد.

اهمیت این موضوع با رشد شدید دیتاسنترهای هوش مصنوعی بیشتر شده است. بر اساس پیش‌بینی شرکت مشاوره Wood Mackenzie، مصرف برق دیتاسنترهای چین تا سال ۲۰۳۰ تقریباً چهار برابر خواهد شد و به حدود ۷۷۴ تراوات‌ساعت می‌رسد. افزایش استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی و گسترش زیرساخت‌های محاسباتی، یکی از عوامل اصلی این رشد عنوان شده است.

چین علاوه بر توسعه نیروگاه‌های بزرگ، به فناوری SMR نیز توجه ویژه‌ای دارد. شرکت Junhe Atomic که در سال ۲۰۲۵ تأسیس شده، در حال طراحی نخستین راکتور نمایشی خود است و امیدوار است این پروژه را حدود سال ۲۰۳۱ به بهره‌برداری برساند. این شرکت تاکنون حدود ۳۰۰ میلیون یوان سرمایه جذب کرده و قصد دارد از راکتورهای کوچک برای استفاده در مکان‌هایی بهره ببرد که اکنون نیروگاه‌های زغال‌سنگ در آن‌ها قرار دارند.

استفاده از زیرساخت‌های نیروگاه‌های قدیمی زغال‌سنگ می‌تواند به چین اجازه دهد بخشی از تجهیزات، زمین و نیروی انسانی موجود را در گذار به انرژی هسته‌ای مورد استفاده قرار دهد. چنین رویکردی همچنین با اهداف چین برای افزایش امنیت انرژی، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و توسعه فناوری‌های صادرات‌محور هماهنگ است. در بخش دیگری از این رقابت، شرکت‌های چینی در حال تلاش برای تجاری‌سازی انرژی همجوشی هسته‌ای هستند؛ فناوری‌ای که از آن به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گزینه‌های بلندمدت برای تولید انرژی پاک یاد می‌شود.

شرکت NovaFusionX در شانگهای روی فناوری «پیکربندی معکوس میدان» یا FRC برای محصورسازی پلاسمای داغ کار می‌کند. این فناوری شباهت‌هایی با رویکرد شرکت آمریکایی Helion Energy دارد؛ شرکتی که سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، نیز از آن حمایت کرده است. NovaFusionX قصد دارد تا پایان سال به مرحله «پلاسما نخستین» برسد و تا سال ۲۰۲۹ به افزایش خالص انرژی دست پیدا کند؛ یعنی انرژی تولیدشده از واکنش همجوشی از انرژی مورد نیاز برای حفظ آن بیشتر شود. این شرکت همچنین امیدوار است نخستین رآکتور نمایشی خود را در اوایل دهه ۲۰۳۰ و با هزینه‌ای حدود ۳ میلیارد یوان احداث کند.

سرمایه‌گذاری چین در حوزه همجوشی نیز قابل توجه است. بر اساس پژوهش Special Competitive Studies Project، چین حدود سه برابر آمریکا در پروژه‌های همجوشی با تمرکز بر تجاری‌سازی سرمایه‌گذاری کرده است. همجوشی هسته‌ای اکنون یکی از هشت حوزه فناوری مورد توجه در برنامه پنج‌ساله اقتصادی جدید چین است. حمایت دولت، سرمایه‌گذاران خصوصی، دانشگاه‌ها و همچنین زنجیره تأمین گسترده تجهیزات پیشرفته، به شرکت‌های چینی کمک کرده است توسعه فناوری‌های هسته‌ای جدید را با سرعت بیشتری دنبال کنند.

در نهایت، رقابت چین برای توسعه انرژی هسته‌ای تنها به تولید برق محدود نمی‌شود. افزایش تقاضای انرژی ناشی از هوش مصنوعی و دیتاسنترها می‌تواند انرژی هسته‌ای را به یکی از بخش‌های استراتژیک رقابت فناوری میان چین و آمریکا تبدیل کند. اگر چین بتواند در توسعه SMRها و همجوشی هسته‌ای به موفقیت تجاری برسد، این کشور می‌تواند علاوه بر تأمین انرژی مورد نیاز اقتصاد دیجیتال خود، به یکی از صادرکنندگان مهم فناوری‌های انرژی نسل آینده نیز تبدیل شود.

منبع خبر: ft