گوگل نخستین تراشه‌های اختصاصی هوش مصنوعی خود را برای آزمایش در مدار زمین به فضا فرستاد؛ اقدامی که می‌تواند آغاز مسیر توسعه دیتاسنترهای فضایی و شکل جدیدی از زیرساخت پردازش هوش مصنوعی باشد. این تراشه‌ها روز پنجشنبه، اول اکتبر ۲۰۲۶، در قالب مأموریت Transporter-18 و با استفاده از موشک فالکون ۹ شرکت SpaceX از پایگاه نیروی فضایی وندنبرگ در کالیفرنیا به مدار زمین منتقل شدند. در این مأموریت چندین ماهواره شرکت Planet Labs نیز قرار داشتند که یکی از نمونه‌های آزمایشی آن به واحدهای پردازش تنسور گوگل یا TPU مجهز شده بود.

این آزمایش نخستین آزمایش مداری پروژه‌ای موسوم به Project Suncatcher محسوب می‌شود؛ پروژه‌ای که گوگل در نوامبر ۲۰۲۵ آن را به‌عنوان یکی از طرح‌های بلندپروازانه خود در حوزه آینده محاسبات معرفی کرد. هدف Suncatcher توسعه سامانه‌هایی برای پردازش هوش مصنوعی در فضا است که انرژی مورد نیاز خود را از نور خورشید تأمین می‌کنند.

بر اساس ایده گوگل، قرار گرفتن مراکز پردازشی در مدار زمین می‌تواند یک مزیت مهم نسبت به دیتاسنترهای زمینی داشته باشد. ماهواره‌ها در مدار پایین زمین می‌توانند تقریباً به‌صورت مداوم در معرض نور خورشید قرار بگیرند و در شرایط مناسب، انرژی خورشیدی بسیار بیشتری نسبت به سامانه‌های مشابه روی زمین دریافت کنند. گوگل برآورد کرده است که این میزان می‌تواند تا حدود هشت برابر بیشتر باشد.

با این حال، استفاده از تراشه‌های هوش مصنوعی در فضا هنوز با پرسش‌های فنی مهمی روبه‌رو است. تراشه‌ها باید در برابر تابش‌های فضایی، تغییرات شدید دما و شرایط متفاوت محیط مداری مقاوم باشند. همچنین دفع گرمای تولیدشده توسط تجهیزات پردازشی در فضا، مدیریت انرژی و خطر برخورد با زباله‌های فضایی از جمله چالش‌های مهم این فناوری هستند. گوگل پیش از این عملکرد TPUهای خود را روی زمین آزمایش کرده بود، اما آزمایش جدید می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد واقعی این تراشه‌ها در محیط مداری ارائه دهد. تراویس بیلز، مدیر ارشد پروژه Suncatcher، اعلام کرده است که تیم پروژه ارتباط با ماهواره را برقرار کرده و این سامانه در حال حاضر مطابق انتظار فعالیت می‌کند.

در همین حال، SpaceX نیز ایده ساخت مراکز پردازشی در فضا را دنبال می‌کند. ایلان ماسک پیش‌تر گفته بود که مراکز داده فضایی می‌توانند در آینده به یکی از ارزان‌ترین روش‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی تبدیل شوند. گوئین شاتول، مدیرعامل عملیاتی SpaceX، نیز از برنامه این شرکت برای استقرار نوعی «ابررایانش در فضا» در سال ۲۰۲۷ خبر داده است.

این روند نشان می‌دهد رقابت بر سر زیرساخت‌های نسل بعدی هوش مصنوعی ممکن است به خارج از زمین کشیده شود. شرکت‌هایی مانند گوگل و SpaceX در حال بررسی این ایده هستند که به‌جای ساخت دیتاسنترهای عظیم روی زمین، بخشی از توان پردازشی مورد نیاز آینده را در مدار زمین مستقر کنند. البته هنوز مشخص نیست دیتاسنترهای فضایی چه زمانی از مرحله آزمایش به یک فناوری تجاری تبدیل خواهند شد. هزینه پرتاب، محدودیت‌های تعمیر و نگهداری، تابش فضایی و سرمایه‌گذاری بسیار سنگین از موانع اصلی این مسیر هستند. با این وجود، آزمایش موفق تراشه‌های TPU گوگل در مدار می‌تواند یکی از نخستین گام‌های عملی برای تحقق ایده محاسبات فضایی و دیتاسنترهای هوش مصنوعی در فضا باشد.

منبع خبر: finance.yahoo