هم‌زمان با گسترش موج گرمای شدید در ایالات متحده، نگرانی‌ها درباره تأثیر مراکز داده هوش مصنوعی (AI Data Centers) بر شبکه برق و منابع آب این کشور به شکل قابل‌توجهی افزایش یافته است. رشد سریع فناوری هوش مصنوعی باعث شده آمریکا هزاران مرکز داده جدید برای پردازش مدل‌های هوش مصنوعی احداث کند؛ اما کارشناسان هشدار می‌دهند که توسعه این مراکز با سرعتی بیشتر از ظرفیت زیرساخت‌های برق و آب در حال انجام است. افزایش دمای هوا و مصرف بالای انرژی برای خنک‌سازی سرورها، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرده و بحث‌های سیاسی درباره ادامه ساخت مراکز داده را وارد مرحله تازه‌ای کرده است.

مخالفت سیاست‌مداران با گسترش مراکز داده

در ماه‌های اخیر، قانون‌گذاران آمریکایی از هر دو جناح سیاسی خواستار نظارت بیشتر بر ساخت مراکز داده شده‌اند. گرگ ابوت، فرماندار تگزاس، پیشنهاد داده است احداث مراکز داده در مناطق روستایی محدود شود و شرکت‌ها برق مورد نیاز خود را به‌صورت مستقل تولید کرده و آب مصرفی را بازیافت کنند. از سوی دیگر، برخی سیاست‌مداران از جمله برنی سندرز و الکساندریا اوکاسیو-کورتز خواهان توقف موقت صدور مجوز برای مراکز داده جدید شده‌اند تا زیرساخت‌های انرژی و آب فرصت توسعه پیدا کنند. بر اساس یک نظرسنجی موسسه Gallup، حدود ۷۰ درصد آمریکایی‌ها با احداث مراکز داده در نزدیکی محل زندگی خود مخالف هستند و مهم‌ترین دلیل آن را مصرف بیش از حد برق و آب عنوان کرده‌اند.

افزایش مصرف برق توسط هوش مصنوعی

در حال حاضر، مراکز داده حدود ۴ درصد از برق مصرفی آمریکا را به خود اختصاص داده‌اند، اما پیش‌بینی می‌شود این سهم تا سال ۲۰۳۰ به ۹ درصد برسد. هم‌زمان با موج گرما، اپراتور بزرگ شبکه برق PJM Interconnection از دولت آمریکا درخواست کرده است در شرایط اضطراری، مراکز داده ظرف ۱۵ دقیقه به ژنراتورهای پشتیبان خود منتقل شوند تا برق بیشتری در اختیار مشترکان خانگی و تجاری قرار گیرد. کارشناسان معتقدند مدل فعلی طراحی و خنک‌سازی مراکز داده برای شرایط آب‌وهوایی گذشته طراحی شده و با افزایش رخدادهای اقلیمی شدید، دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نخواهد بود.

مراکز داده؛ عامل تشدید جزیره‌های گرمایی

یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح‌شده، افزایش دمای محیط اطراف مراکز داده است. نتایج یک پژوهش دانشگاه کمبریج نشان می‌دهد دمای مناطق اطراف این مراکز به‌طور متوسط حدود ۲ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد و در برخی نقاط این اختلاف دما حتی به ۹.۲ درجه سانتی‌گراد نیز می‌رسد؛ پدیده‌ای که با عنوان «جزیره گرمایی» شناخته می‌شود. در حال حاضر بیش از ۳ هزار مرکز داده در آمریکا فعال هستند و حدود ۳۸ درصد مردم این کشور در فاصله کمتر از ۸ کیلومتری یکی از آن‌ها زندگی می‌کنند.

بحران آب؛ چالش بزرگ بعدی هوش مصنوعی

مصرف آب مراکز داده نیز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های متخصصان تبدیل شده است. در زمان افزایش دما، سیستم‌های خنک‌کننده برای جلوگیری از داغ شدن سرورها به آب بیشتری نیاز دارند و بخش قابل‌توجهی از این آب تبخیر می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد نزدیک به ۸۰ درصد آب آشامیدنی مورد استفاده در سیستم‌های تبخیری مراکز داده دوباره به چرخه مصرف بازنمی‌گردد. یک مرکز داده بزرگ مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند روزانه تا ۵ میلیون گالن (حدود ۱۹ میلیون لیتر) آب مصرف کند؛ مقداری که با مصرف روزانه یک شهر ۵۰ هزار نفری برابری می‌کند. این موضوع زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم حدود دو سوم مراکز داده جدید از سال ۲۰۲۲ تاکنون در مناطقی احداث شده‌اند که با کمبود منابع آب روبه‌رو هستند.

آینده‌ای پرچالش برای صنعت هوش مصنوعی

کارشناسان معتقدند توسعه هوش مصنوعی بدون سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های برق، انتقال انرژی، نیروگاه‌های جدید و فناوری‌های نوین خنک‌سازی امکان‌پذیر نخواهد بود. در غیر این صورت، با افزایش تعداد مراکز داده، فشار بر شبکه برق و منابع آب بیشتر شده و احتمال محدودیت‌های انرژی، افزایش هزینه‌ها و حتی مخالفت‌های عمومی با پروژه‌های جدید هوش مصنوعی افزایش خواهد یافت. رشد هوش مصنوعی فرصت‌های بزرگی برای اقتصاد و فناوری ایجاد کرده است، اما این گزارش نشان می‌دهد مدیریت مصرف انرژی و آب به یکی از مهم‌ترین چالش‌های آینده صنعت AI تبدیل خواهد شد؛ چالشی که حل آن نیازمند توسعه زیرساخت‌های پایدار و استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف‌تر است.

منبع خبر: aljazeera