مریخ‌نورد Perseverance ناسا برای نخستین بار در تاریخ اکتشافات فضایی، مسیری را روی سیاره‌ای دیگر با برنامه‌ریزی کامل هوش مصنوعی طی کرد. این دستاورد بزرگ، نقطه عطفی در توسعه فناوری‌های خودران و استفاده عملی از هوش مصنوعی در مأموریت‌های فضایی به‌شمار می‌رود. این آزمایش در تاریخ‌های ۸ و ۱۰ دسامبر انجام شد و توسط تیم آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا (JPL) در کالیفرنیا هدایت گردید. در این مأموریت، به‌جای برنامه‌ریزی مسیر توسط انسان‌ها روی زمین، از مدل‌های مولد هوش مصنوعی برای تعیین مسیر حرکت مریخ‌نورد استفاده شد.

هوش مصنوعی با بهره‌گیری از مدل‌های بینایی-زبانی (Vision-Language Models)، داده‌هایی مشابه آنچه مهندسان انسانی بررسی می‌کنند را تحلیل کرد؛ از جمله تصاویر سطح مریخ، نقشه‌های توپوگرافی، اطلاعات شیب زمین و داده‌های مربوط به خطرات محیطی. سپس بر اساس این داده‌ها، مسیرهایی ایمن با نقاط توقف (Waypoint) مناسب تولید شد. این پروژه با همکاری شرکت Anthropic و استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی Claude انجام شد. سیستم هوش مصنوعی توانست موانعی مانند شن‌های روان، صخره‌ها، شیب‌های تند و میدان‌های سنگی را شناسایی کرده و مسیری امن برای حرکت مریخ‌نورد انتخاب کند.

در سول ۱۷۰۷ مریخی، Perseverance مسافتی معادل ۲۱۰ متر را طی کرد و دو سول بعد، یک رانندگی دیگر به طول ۲۴۶ متر را با موفقیت انجام داد. هر دو مسیر کاملاً مطابق پیش‌بینی‌ها و در محدوده ایمنی تعیین‌شده اجرا شدند. با وجود این سطح از خودمختاری، ناسا تأکید می‌کند که هیچ فرمانی مستقیماً از سوی هوش مصنوعی به مریخ ارسال نشد. تمامی دستورات ابتدا در نسخه دیجیتال (Digital Twin) مریخ‌نورد شبیه‌سازی و بیش از ۵۰۰ هزار متغیر تله‌متری بررسی شدند تا از سازگاری کامل با نرم‌افزار پروازی اطمینان حاصل شود.

به دلیل فاصله میانگین ۱۴۰ میلیون مایلی زمین و مریخ، کنترل لحظه‌ای ممکن نیست و برنامه‌ریزی دقیق از قبل ضروری است. استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند بار کاری مهندسان را کاهش داده و سرعت عملیات روزانه را افزایش دهد. ناسا این آزمایش را گامی مهم برای آینده می‌داند؛ جایی که هوش مصنوعی می‌تواند در مأموریت‌های رباتیک و حتی انسانی، نقش کلیدی در ناوبری، شناسایی اهداف علمی و افزایش بهره‌وری اکتشافات فضایی ایفا کند.

منبع خبر: interestingengineering