رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن، توانایی آموزش ربات‌ها برای انجام کارهای واقعی اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند. شرکت آلمانی نئورا رباتیکس (Neura Robotics) با سرمایه‌گذاری گسترده، توسعه مراکز آموزش ربات و همکاری با دانشگاه‌ها و صنایع، تلاش می‌کند جایگاه اروپا را در رقابت با چین تقویت کند.

هوش مصنوعی فیزیکی؛ نسل جدید ربات‌های هوشمند

شرکت نئورا رباتیکس یکی از بازیگران نوظهور صنعت رباتیک آلمان است که تمرکز خود را بر توسعه ربات‌هایی قرار داده که بتوانند محیط اطراف را درک کنند، از تجربه بیاموزند و وظایف فیزیکی را با دخالت کمتر انسان انجام دهند. این رویکرد که با عنوان «هوش مصنوعی فیزیکی» (Physical AI) شناخته می‌شود، فراتر از پردازش متن، تصویر و اطلاعات دیجیتال است و بر تعامل هوشمندانه ماشین‌ها با دنیای واقعی تمرکز دارد.

برخلاف ربات‌های صنعتی سنتی که معمولاً برای انجام حرکات مشخص و تکراری برنامه‌ریزی می‌شوند، نسل جدید ربات‌های هوشمند باید بتواند با شرایط متغیر سازگار شود. برای مثال، برداشتن یک لیوان، تنظیم نیروی انگشتان مکانیکی هنگام تغییر وزن آن یا تشخیص موقعیت یک قطعه در محیطی ناآشنا، به ترکیبی از ادراک، تصمیم‌گیری و کنترل دقیق حرکت نیاز دارد.

مراکز آموزش ربات؛ کلید توسعه هوش مصنوعی فیزیکی

یکی از مهم‌ترین اقدامات نئورا رباتیکس، توسعه مراکز آموزشی موسوم به RoboGym است. این مراکز محیطی برای آموزش ربات‌ها فراهم می‌کنند تا ماشین‌ها بتوانند وظایف صنعتی و عملی را بارها تمرین کنند و اطلاعات حاصل از تجربه‌های خود را برای بهبود عملکردشان در اختیار سامانه‌های هوش مصنوعی قرار دهند. در مرکز مشترک نئورا و دانشگاه فنی مونیخ (TUM) که در اکتبر ۲۰۲۶ افتتاح شد، ربات‌ها برای انجام فعالیت‌هایی مانند جابه‌جایی قطعات، کار با ابزارها و اجرای فرایندهای تولیدی آموزش می‌بینند. هدف این است که مهارت‌های آموخته‌شده تنها به یک ربات یا یک وظیفه محدود نمانند و امکان انتقال آن‌ها به ماشین‌های دیگر نیز فراهم شود. این روش می‌تواند هزینه آموزش ربات‌ها را کاهش دهد؛ زیرا به‌جای برنامه‌ریزی جداگانه برای هر دستگاه، بخشی از دانش کسب‌شده در یک محیط آموزشی برای بهبود عملکرد سایر ربات‌ها به کار گرفته می‌شود.

رقابت آلمان و چین بر سر داده‌های رباتیک

یکی از چالش‌های اصلی توسعه هوش مصنوعی فیزیکی، کمبود داده‌های واقعی برای آموزش مدل‌هاست. مدل‌های هوش مصنوعی معمولی می‌توانند از حجم گسترده‌ای از اطلاعات دیجیتال استفاده کنند، اما آموزش ربات‌ها به داده‌هایی درباره حرکت، تماس، نیرو، تعادل و واکنش اشیا در دنیای واقعی نیاز دارد. چین با برخورداری از بازار بزرگ رباتیک، زنجیره تأمین گسترده و سرمایه‌گذاری قابل‌توجه در این صنعت، مزیت رقابتی مهمی دارد. در مقابل، شرکت‌های اروپایی تلاش می‌کنند با تکیه بر دانش مهندسی، فناوری صنعتی و همکاری‌های پژوهشی، فاصله خود را کاهش دهند. نئورا قصد دارد با گسترش شبکه مراکز آموزشی خود و ایجاد زیرساختی برای اشتراک‌گذاری داده‌ها و مهارت‌ها، فرایند توسعه ربات‌های هوشمند را سرعت ببخشد. بااین‌حال، میزان موفقیت این راهبرد به توانایی شرکت در انتقال مهارت‌ها میان ربات‌های متفاوت و استفاده عملی از آن‌ها در محیط‌های واقعی بستگی دارد.

سرمایه‌گذاری بزرگ و آینده صنعت رباتیک

اهمیت این رقابت در جذب سرمایه نیز دیده می‌شود. نئورا رباتیکس در ژوئن ۲۰۲۶ از تأمین مالی بالقوه تا سقف ۱.۴ میلیارد دلار خبر داد؛ رقمی که مشارکت سرمایه‌گذاران حوزه فناوری و صنعت، از جمله انویدیا، آمازون و کوالکام، را در کنار دیگر سرمایه‌گذاران نشان می‌دهد. بااین‌حال، بخشی از این مبلغ به تحقق شرایط و اهداف مشخص وابسته است و نباید تمام آن را وجه نقد دریافت‌شده تلقی کرد. این سرمایه‌گذاری نشان‌دهنده انتظارات بالای بازار از ربات‌های هوشمند است، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که فناوری موردنظر به بلوغ تجاری رسیده است. ربات‌ها همچنان باید از نظر ایمنی، قابلیت اطمینان، هزینه تولید و عملکرد طولانی‌مدت آزمایش شوند.

آیا ربات‌های هوشمند آینده صنایع را تغییر می‌دهند؟

ربات‌های مجهز به هوش مصنوعی می‌توانند در کارخانه‌ها، انبارها، مراکز لجستیکی و برخی محیط‌های خدماتی کاربرد داشته باشند. خودکارسازی وظایف دشوار و تکراری همچنین ممکن است به مقابله با کمبود نیروی کار و افزایش بهره‌وری کمک کند. بااین‌حال، فعالیت مستقل ربات‌ها در محیط‌های پیش‌بینی‌ناپذیر هنوز با محدودیت‌های فنی و ایمنی روبه‌رو است. موفقیت شرکت‌هایی مانند نئورا به این بستگی دارد که آیا می‌توانند ربات‌هایی قابل‌اعتماد و مقرون‌به‌صرفه تولید کنند یا خیر.

در نهایت، رقابت اروپا و چین در هوش مصنوعی تنها به ساخت ربات‌های پیشرفته‌تر محدود نمی‌شود؛ توانایی آموزش سریع‌تر ماشین‌ها، تولید داده‌های باکیفیت و تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات کاربردی نیز تعیین‌کننده خواهد بود. نئورا رباتیکس می‌کوشد با ترکیب هوش مصنوعی، تجربه فیزیکی و مهندسی صنعتی، بخشی از آینده این صنعت را شکل دهد؛ آینده‌ای که تحقق آن به پیشرفت فناوری و اثبات ارزش اقتصادی ربات‌های هوشمند وابسته است.

منبع خبر: nytimes