شاهین آقامعلی
در تیر و مرداد امسال، دولت آمریکا محدودیتهای تازهای در حوز هوش مصنوعی، بر واردات سیستمهای روباتیک پیشرفته ساخت خارج وضع کرد و تعرفههای سنگینی نیز بر پهپادهای وارداتی و قطعات آنها اعمال نمود؛ اقداماتی که با استناد به نگرانیهای امنیت ملی صورت گرفتهاند. تعرفههای پهپاد از شهریور اجرایی میشود و تعرفههای اضافی روی قطعات نیز از سال ۲۰۲۷ (۲۰۲۷ میلادی) به اجرا درخواهد آمد.
این اقدامات بخشی از یک روند گستردهتر برای محدود کردن فناوریهای خارجی در صنایع راهبردی آمریکاست. فهرست «Covered List» کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) که از سال ۲۰۲۱ فعال شده، ابتدا شرکتهای مخابراتی و نظارتی مانند هواوی، ZTE و هایکویژن را هدف قرار داد و اکنون به پهپادها و روباتهای پیشرفته ساخت چین نیز گسترش یافته است.
چین، غول بلامنازع رباتیک انساننما
بر اساس گزارش Counterpoint، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۲۲ هزار روبات انساننما در جهان عرضه شده که بخش عمده آن متعلق به تولیدکنندگان چینی است. پنج شرکت برتر جهان در این حوزه AgiBot، Unitree، Galbot، UBTECH و Leju Robotics همگی چینی هستند و رویهم ۸۶ درصد از عرضه جهانی را در اختیار دارند. به گفته تحلیلگران، مقیاس بالای تولید در چین باعث کاهش قیمتها میشود، این کاهش قیمت به افزایش استفاده از روباتها منجر میشود و دادههای واقعی حاصل از این کاربرد، فناوری را باز هم پیشرفتهتر میکند؛ چرخهای که رقابت با آن را برای شرکتهای آمریکایی دشوار کرده است.
واکنش صنعت؛ تحریم کافی نیست
به باور کارشناسان صنعت رباتیک، تحریم بهتنهایی نمیتواند مزیت هزینهای چین را خنثی کند و رقابت واقعی نیازمند سرمایهگذاری بلندمدت در تولید داخلی آمریکاست. برخی فعالان این حوزه معتقدند آمریکا و متحدانش باید در حوزههایی مانند سامانههای خودمختار برد بلند برای کاربردهای دفاعی و زیرساختهای حیاتی، جایی که الزامات امنیتی اهمیت بیشتری دارد، تمرکز کنند، نه در بازار پهپادهای ارزان مصرفی. برخی کارشناسان بر این باورند که میدان رقابت آینده نه خود پهپادها، بلکه فناوریهای پشتیبان مانند باتری و معماری انرژی و محموله خواهد بود.
آینده؛ بازاری منطقهایتر بهجای دوقطبی ساده
به گفته تحلیلگران، آینده صنعت رباتیک احتمالاً به یک شکاف ساده میان آمریکا و چین محدود نمیشود، بلکه به سمت بازارهای منطقهای متعدد حرکت میکند. ژاپن با تجربه چندین دههای در رباتیک صنعتی، کره جنوبی با توان در الکترونیک و باتری، و تایوان با جایگاه برجسته در نیمهرساناها میتوانند بهعنوان یک راه میانه میان روباتهای ارزان چینی و محصولات گرانتر آمریکایی ظاهر شوند. خودروسازانی مانند هیوندای (مالک Boston Dynamics) و تویوتا نیز در حال سرمایهگذاری در این حوزه هستند. پیشبینی میشود شرکتهای چینی همان مسیر خودروهای برقی را دنبال کنند: نخست ایجاد مقیاس در بازار داخلی، سپس گسترش به بازارهای خارجی و در نهایت راهاندازی خطوط تولید محلی، بهویژه در مناطقی با کمبود نیروی کار مانند اروپا، جنوبشرق آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه.
پاسخ :